नेपालको राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग ल्याउने सम्भावना बोकेका तीन लोकप्रिय व्यक्तित्वहरू—राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का अध्यक्ष रबि लामिछाने, काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ—यदि आगामी फागुन २१ (मार्च ५, २०२६) को चुनावमा एकजुट भएर गए भने यसले नेपाली राजनीतिको परिदृश्यलाई पूर्ण रूपमा बदल्न सक्छ। यो चुनाव विशेष गरी उपनिर्वाचन वा स्थानीय तहसँग जोडिएको हुन सक्छ, तर यसको प्रभाव राष्ट्रिय स्तरमा पर्ने निश्चित छ। हालैका घटनाक्रमहरूले यो गठबन्धनको चर्चा तीव्र बनाएको छ, जसमा बालेन र रबिले सातबुँदे सम्झौता गरेका छन्, र कुलमानलाई समावेश गर्ने प्रयास जारी छ। तर कुलमानलाई यसबाट बाहिर राखिएको भन्ने समाचार पनि आएका छन्। यस लेखमा यस गठबन्धनको सम्भावित प्रभावलाई विश्लेषण गर्दै पुराना दलहरू नेकपा (एमाले), नेपाली काँग्रेस र अन्यलाई पर्न सक्ने असरबारे चर्चा गरिएको छ।
यी तीन व्यक्तित्वहरूको पृष्ठभूमि र लोकप्रियता
रबि लामिछाने, पूर्व पत्रकार तथा रास्वपाका अध्यक्ष, भ्रष्टाचारविरोधी अभियानका कारण युवा वर्गमा अत्यधिक लोकप्रिय छन्। उनीहरूको पार्टीले छोटो समयमा नै राष्ट्रिय स्तरमा प्रभाव जमाएको छ।
बालेन शाह, काठमाडौंका मेयर, इन्जिनियर तथा र्यापर पृष्ठभूमिका, शहर सुधारका कामहरूबाट चर्चित छन्। उनको कडा निर्णयहरूले परम्परागत राजनीतिलाई चुनौती दिएको छ।
कुलमान घिसिङ, विद्युत् प्राधिकरणका प्रमुख, लोडसेडिङ अन्त्य गरेर ‘हिरो’ बनेका व्यक्ति हुन्। उनी ऊर्जा क्षेत्रमा सुधारका प्रतीक मानिन्छन्।
यी तीनै जना वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिका रूपमा उभिएका छन्, जसले भ्रष्टाचार, अक्षमता र पुरानो नेतृत्वलाई लक्षित गर्दै आएका छन्। हालैका समाचारहरू अनुसार, बालेन र रबिले एकता गरेका छन्, र कुलमानलाई पनि समावेश गर्ने प्रयास भइरहेको छ, तर एकतामा अनिश्चितता कायम छ। यस गठबन्धनले बालेनलाई प्रधानमन्त्री बनाउने लक्ष्य राखेको भन्ने चर्चा छ, तर संसदमा बहुमत जुटाउन चुनौतीपूर्ण छ।
पुराना दलहरूलाई पर्न सक्ने असर
नेपालको राजनीतिमा नेकपा (एमाले) र नेपाली काँग्रेस जस्ता पुराना दलहरूले दशकौंदेखि प्रभुत्व जमाएका छन्। तर यी तीन व्यक्तित्वको गठबन्धनले उनीहरूलाई गम्भीर चुनौती दिन सक्छ। मुख्य असरहरू निम्नानुसार हुन सक्छन्:
- मत आधारको क्षयीकरण: युवा, शहरी र शिक्षित मतदाताहरू पुराना दलहरूबाट निराश छन्। रबि, बालेन र कुलमानको गठबन्धनले भ्रष्टाचारविरोधी र सुशासनको नारा दिएर यी मतदाताहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छ। यसले एमाले र काँग्रेसको मत प्रतिशत घटाउन सक्छ, विशेष गरी काठमाडौं जस्ता शहरी क्षेत्रमा। उदाहरणका लागि, यदि यो गठबन्धन मार्च ५ को चुनावमा लागू भयो भने परम्परागत दलहरूको अस्तित्व नै सङ्कटमा पर्न सक्छ।
- नेतृत्वमा दबाब: एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र काँग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउबा जस्ता नेताहरूले बारम्बार सत्ता परिवर्तन गरेका छन्, तर नयाँ गठबन्धनले उनीहरूलाई ‘पुरानो र असफल’ भनेर चित्रित गर्न सक्छ।
(केपी शर्मा ओली)
(शेरबहादुर देउबा)
यसले दलहरूभित्र आन्तरिक विद्रोह निम्त्याउन सक्छ, जसले गर्दा उनीहरूको संगठन कमजोर हुन सक्छ। हालैका घटनाक्रममा रबि र बालेनको सम्झौताले नै राजनीतिलाई हल्लाएको छ, र कुलमानको प्रवेशले यसलाई थप बलियो बनाउन सक्छ।
- अन्य दलहरूमा प्रभाव: माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी जस्ता साना दलहरू पनि प्रभावित हुन सक्छन्। यो गठबन्धनले वैकल्पिक शक्तिको रूपमा उभिएर साना दलहरूको मत विभाजन गर्न सक्छ। यसले राष्ट्रिय स्तरमा नयाँ राजनीतिक ध्रुवीकरण सिर्जना गर्न सक्छ, जसमा पुराना दलहरूले आफ्नो रणनीति बदल्नुपर्ने हुन सक्छ।
- चुनौतीहरू र अनिश्चितता: यद्यपि यो गठबन्धनको एकता अनिश्चित छ—कुलमानलाई बाहिर राखिएको भन्ने समाचार आएका छन्। यसले संसदमा बहुमत जुटाउन कठिनाइ हुन सक्छ, तर यदि सफल भयो भने पुराना दलहरूले युवा नेतृत्व ल्याउन वा सुधारका प्रतिबद्धता गर्न बाध्य हुनेछन्।
निष्कर्ष
रबि, बालेन र कुलमानको गठबन्धन नेपालको राजनीतिमा ‘गेम चेन्जर’ बन्न सक्छ, जसले पुराना दलहरूलाई आफ्नो अस्तित्व बचाउन संघर्ष गर्न बाध्य बनाउनेछ। यसले भ्रष्टाचारमुक्त र प्रभावकारी शासनको आकांक्षा बोकेका मतदाताहरूलाई नयाँ विकल्प दिनेछ, तर यसको सफलता कार्यान्वयनमा निर्भर छ। आगामी फागुन २१ को चुनाव यसको परीक्षण हुन सक्छ। यसले नेपाली राजनीतिलाई थप गतिशील बनाउने निश्चित छ।
